04 / İLKELERVERONOKRASİ

Veronokrasi’nin
beş ilkesi.

Veronokrasi’nin önerisini tartışmaya açan beş ilke. Her biri, gücün nasıl kullanılacağı kadar nasıl sınırlandırılacağını da sorar.

01

Doğrulanabilir meşruiyet

Bir iddianın gücü, onu söyleyenin konumundan ibaret olmamalı. Kararların dayanakları bağımsız incelemeye açık olmalı.

Gündelik hayatta ne demek?

Bir kararın gerekçesine, kullanılan bilgiye ve bu bilginin kaynağına ulaşabilmek.

SINIRI

Ölçülemeyen insan deneyimini değersiz saymak, doğrulama değildir.

02

Veri üzerinde söz hakkı

Özgürlük, insanın kendisi hakkında toplanan bilgiye ve bu bilginin kullanımına anlamlı biçimde müdahil olabilmesini de gerektirir.

Gündelik hayatta ne demek?

Hakkınızda oluşturulan bir profilin nasıl kullanıldığını görebilmek ve bu kullanıma itiraz edebilmek.

SINIRI

Söz hakkı, yalnızca uzun bir metnin altındaki onay kutusuna indirgenemez.

03

Ağlara adil erişim

Eşitlik, fırsatları ve kamusal katılımı belirleyen ağlara güvenli ve adil erişim olmadan eksik kalır. Burada ağlar; dijital altyapıları, platformları ve bunlar üzerinden kurulan insan ilişkilerini kapsar.

Gündelik hayatta ne demek?

Bir platformdan ayrılmanın, ilişkilerinizi ve dijital birikiminizi tamamen kaybetmek anlamına gelmemesi.

SINIRI

Bağlantı sahibi olmak, tek başına eşit katılım anlamına gelmez.

04

Karara itiraz edebilmek

İnsanları etkileyen sistemler denetlenebilir, açıklanabilir ve itiraza açık olmalı. Kararın gerekçesi kadar, yanlışın nasıl düzeltileceği de önemlidir.

Gündelik hayatta ne demek?

Otomatik bir değerlendirmede hangi bilginin etkili olduğunu öğrenmek ve gerçek bir yeniden inceleme talep edebilmek.

SINIRI

Açıklama sunmak, kararın kendiliğinden adil olduğu anlamına gelmez.

05

Doğrulamada çoğulluk

Neyin gerçek olduğunu onaylama yetkisi tek bir devletin, şirketin veya modelin elinde toplanmamalı. Doğrulayan da sorgulanabilmeli.

Gündelik hayatta ne demek?

Aynı iddianın bağımsız kaynaklar ve farklı yöntemlerle sınanabilmesi.

SINIRI

Çoğulluk, bütün iddiaları eşit derecede doğru kabul etmek değildir.

Bir ilke, itiraza açık kaldığı sürece yaşar.

Okuma odasına geç